Hasibe Durmaz / Mihrişah Valide Sultan Çeşmesi

Üsküdar’dan otobüse binip Kapıağası durağında inince hemen sağ tarafta insanın gözüne incir ağacının arkasından belli belirsiz çarpıverir Mihrişah Valide Sultan Çeşmesi. Durakta inip merakla izlemek ister insan. Bayağı büyük bir incir ağacı neredeyse çepeçevre sarmış çeşmeyi. İncir ağacına rağmen çeşmenin adeta kendini göstermek için bir gayreti vardır. Buradayım gelin görün der gibi. Cazibesine dayanamaz gider bakarsınız bu müthiş güzelliğe. Çeşme mimarisiyle çok güzeldir. Kitabenin yüzünün bulunduğu arka yüzde “Mihrişah Valide Sultan Çeşmesi – H.1206 / M. 1791- Hep Birlikte Geleceğe Taşıyalım – Üsküdar Belediyesi – 1998” yazılı bir tabela ve aşağıda bir tekne çarpar göze. Tabelada her ne kadar böyle yazıyorsa da biraz bakımsızdır çeşme. Çeşmenin bu tarafında minik bir pazar yerini andıran görüntüler olur bazı günler. Çeşit çeşit meyveler ve sebzeler. Etrafı şöyle bir kol açan edip çeşmeyi fotoğraflamaya gelir sıra. Tabi bizim incir ağacından kitabeyi çekmek ne mümkün. Kapatmıştır kitabeyi. Hemen “ne yapabilirim” düşünülürken kenarda belki pazarcıların bıraktığı birçok küçüklü büyüklü tahtalar çarpar göze. Oradan geçmekte olan bir vatandaşa “tahtalarla incir dallarını yukarı kaldırabilir misin?” diye rica edilir. Bizim milletimiz çok yardımsever olduğu için reddetmez ricayı. İşte incir dalları yukarı kaldırılmış ve kitabe fotoğraflanmıştır. Kitabeyle birlikte çeşmenin diğer kısımları da fotoğraflanmıştır artık. Bu yorgunluktan sonra bir su içmek ister insan çeşmeden. Ama maalesef suyu akmamaktadır çeşmenin. Bir kenarda biraz dinlenip suyun akmaması ve tarihi eserlerimize gereken özenin gösterilmemesine hayıflanarak ama çeşme fotoğraflarının çekim işini bitirmiş olmanın verdiği gönül huzuru ile bir başka çeşmeyi bulmaya gelir sıra.

Çeşmenin Adresi: Mihrişah Valide Sultan Çeşmesi Üsküdar Karacaahmet, Zeynep Kamil Mahallesi Kapıağası mevkiinde, Nuhkuyusu caddesi ile İnadiye Cami Sokağı’nın birleştiği yerde bulunmaktadır.

Mihrişah Valide Sultan

Mihrişah Valide Sultan 1745 yılında dünyaya gelmiş olup 16 Ekim 1805 yılında vefat etmiştir. Na‘şı Eyüp’teki Valide Sultan Türbesi’ndedir. Osmanlı İmparatorluğu’nun Valide Sultan’ı, padişah III. Selim’in annesi ve Sultan III. Mustafa’nın eşidir. Birçok hayır eseri yaptırmıştır. Çok hayırsever bir sultandır.

Fatma Sultan:

Fatma Sultan III. Mustafa’nın eşi Mihrişah Valide Sultan’dan 9 Ocak 1770 yılında dünyaya gelmiş, 26 Mayıs 1772 tarihinde vefat etmiştir. Çok hayırsever olan annesi kızının ruhu için bu çeşmeyi yaptırmıştır.

Kitabesi Şöyledir:

Cenâb-ı Vâlide Sultân hayr-âsâr zî-şân kim

Rızâ cû-yı Hüdâ müstağrak-ı ihsânıdır ekvân

İnâyet menba‘ı Sultân Selim’e mehd-i ulyâdır

Aceb mi cûy-bâr-ı lûtfu olsa böyle bî-pâyân

Füyûzat-ı himemdir muktezâ-yı meşreb-i sâfi

Hulusile ider icrâ-yı şükr-i ni‘met-i Yezdân

Sebîl-i Hakda ez-cümle idüb bu çeşmeyi bünyâd

Zülâl-i cûdı kıldı teşnegân-ı himmeti reyyân 

Bu câ-yı behcet-efzâyı kılub cennet gibi şâd-âb

Sanursun selsebîlin ‘aynın itdi sû-be-sû cûyân

Sevabın Fâtıma Sultan’a ihdâ eyledi tâ kim

Kenar-ı âb-ı Kevser’de ola etrafa feyz-efşân

O hûr-i ‘îne hemdem duhter-i pâkîzesi zîra

Henüz ma‘sûm iken itmişdi ‘azm-ı ravza-ı Rıdvân

Revân itdi ana şir u şeker-veş işte âb-ı sâf

Ki cûş-i şevkatiyle rûh-ı pâkin eyleye şâdân

Suyun âb-ı hayât-âsâ için ol çeşme-i feyzin

Olur, böyle duâ-yı hayrî icrâ eyleyüb şükrân

O cennet de safâsında bu devletde ola bâki

Hüdâ Sultan Selim’e eyleye hem ömr-i Hızr-ı ihsân”

İki târîh yazdım Vehbiyâ bir beyt-i dil-cûda

Safâ ile akarsu gibi ezber itmeğe şâyân

Revândır Fâtıma Sultân rûhuna o âb-ı sâf”

                                                              1206

Bu ‘aynı itdi cârî bahr-i cûd-ı Vâlide Sultân

                                                                 1206

Günümüz Türkçesi ile:

Hayır eserleri sahibi şerefli Cenabı Valide Sultan ki

Allah’ın daima rızasını kazanmak için âlemlere ihsan etti

İnayet kaynağı hem Sultan Selim’in annesi

Lütfu akarsu gibi olsa böyle sonsuz acayip mi?

Temiz yaradılışının gereği feyizli gayretleri

Allah’ın nimetlerinin şükrünü yerine getirir samimi

Allah yolunda özellikle bu çeşmeyi bina etti

Susuzları güzel cömertlikleriyle suya kandırdı gayretleri

Burayı güzelliklerle donatarak canlandırdı cennet gibi

Sanırsın selsebilin aynısını yaptırdı arayanlar için her yana

Sevabını hediye etti Fatma Sultan’a

Ta ki Kevser suyunun kenarında feyiz saçsın etrafa

Zira hurilerle arkadaş o temiz kızı

Henüz küçükken Rıdvan bahçesine gitti

İşte berrak su ulaştı ona sütle şeker gibi

Coşkun şefkatiyle pak ruhunu bahtiyar etsin

Suyu hayat suyu gibi bu feyizli çeşmeden için

Olur, böyle bir hayra dua edip şükredin

Daimî olsun o cennet de safasında bu devlette

Hem Hızır ömrü etsin ihsan Huda Sultan Selim’e

İki tarih yazdım ey Vehbi özlenen bir beyitte

Safa ile akarsu gibi ezberlemeye değer bu

Fâtıma Sultan’ın ruhuna gitsin o saf su

H.1206 – M.1791                                                             

Valide Sultan’ın deniz gibi cömertliği akıttı bu çeşmeden su

H.1206 – M.1791